آزمایش هورمونی زنان و مردان | انواع تست هورمون و کاربرد هر کدام
آزمایش HPV چیست و چگونه انجام میشود؟
23 بهمن 1404
آزمایش هورمونی زنان و مردان: هورمونها مواد شیمیایی مهمی هستند که توسط غدد درونریز بدن ترشح میشوند و وظیفه تنظیم بسیاری از فعالیتهای حیاتی مانند رشد، متابولیسم، باروری، خواب، خلقوخو و سطح انرژی را بر عهده دارند. هرگونه اختلال در سطح هورمونها میتواند باعث بروز مشکلات جسمی و روانی شود.
آزمایشهای هورمونی به پزشکان کمک میکنند تا عملکرد غدد مختلف بدن را بررسی کرده و علت بسیاری از بیماریها را تشخیص دهند.
در این مقاله، لیست کامل آزمایشهای هورمونی را بهصورت دستهبندیشده همراه با کاربرد هرکدام بررسی میکنیم.
آزمایش هورمونی زنان و مردان
این آزمایش های هورمونی شامل موارد زیر میشود که کامل توضیح داده شده است:
آزمایشهای هورمون تیروئید
غده تیروئید نقش اساسی در تنظیم سوختوساز بدن دارد. اختلال در عملکرد آن میتواند باعث افزایش یا کاهش وزن، ریزش مو، بیحالی و اختلال ضربان قلب شود.
مهمترین آزمایشهای تیروئید عبارتاند از:
- TSH
- T4 (تیروکسین)
- T3 (ترییدوتیرونین)
- Free T4 (FT4)
- Free T3 (FT3)
- Anti-TPO
- Anti-TG
کاربرد:
- تشخیص کمکاری یا پرکاری تیروئید
- بررسی بیماریهای خودایمنی تیروئید
- پایش درمان بیماران تیروئیدی
آزمایشهای هورمونی زنان
این آزمایشها بیشتر برای بررسی تخمدانها، تخمکگذاری و چرخه قاعدگی انجام میشوند.
مهمترین آزمایشها:
- FSH
- LH
- Estradiol (E2)
- Progesterone
- AMH
- Prolactin (PRL)
- Testosterone (کل و آزاد)
- DHEA-S
کاربرد:
- بررسی ناباروری
- تشخیص سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
- بررسی علت قطع یا نامنظم شدن قاعدگی
- تشخیص یائسگی زودرس
آزمایشهای هورمونی مردان
این تستها عملکرد بیضهها و هورمونهای جنسی مردانه را بررسی میکنند.
مهمترین آزمایشها:
- Testosterone Total
- Free Testosterone
- FSH
- LH
- Prolactin
- DHEA-S
- SHBG
کاربرد:
- بررسی ناباروری مردان
- کاهش میل جنسی
- اختلال نعوظ
- کمکاری بیضهها
آزمایش هورمون بارداری
- Beta hCG (کمی و کیفی)
کاربرد:
- تشخیص بارداری
- بررسی سلامت بارداری
- تشخیص بارداری خارج رحمی
- بررسی سقط احتمالی
آزمایشهای هورمون رشد
- GH (Growth Hormone)
- IGF-1
کاربرد:
- بررسی کوتاهی قد در کودکان
- تشخیص آکرومگالی (بزرگی غیرطبیعی دست و پا)
آزمایشهای هورمون غده فوق کلیوی (آدرنال)
غده آدرنال در تنظیم استرس و فشار خون نقش مهمی دارد.
مهمترین آزمایشها:
- Cortisol
- ACTH
- Aldosterone
- Renin
- DHEA-S
کاربرد:
- تشخیص سندرم کوشینگ
- بیماری آدیسون
- استرس مزمن
- فشار خون غیرطبیعی
آزمایشهای هورمونهای مرتبط با قند خون
- Insulin
- C-Peptide
- HbA1C
کاربرد:
- تشخیص دیابت
- بررسی مقاومت به انسولین
- کمک به تشخیص PCOS
سایر آزمایشهای هورمونی مهم
- Parathyroid Hormone (PTH) → تنظیم سطح کلسیم
- Calcitonin
- Melatonin → تنظیم خواب
- Serotonin
- Adrenaline و Noradrenaline
بهترین زمان انجام آزمایشهای هورمونی
برخی هورمونها باید در زمان خاصی اندازهگیری شوند:
| هورمون | زمان مناسب |
|---|---|
| FSH، LH، Estradiol | روز ۲ یا ۳ قاعدگی |
| Progesterone | روز ۲۱ سیکل |
| Testosterone | صبح ناشتا |
| Cortisol | ساعت ۸ صبح |
| Prolactin | صبح بعد از استراحت |
آمادگی قبل از آزمایشهای هورمونی
- ناشتا بودن (در برخی تستها ضروری است)
- پرهیز از ورزش سنگین قبل از آزمایش
- اطلاع دادن مصرف داروهای هورمونی به پزشک
- کاهش استرس قبل از نمونهگیری
- انجام آزمایش در زمان تعیینشده توسط پزشک
آزمایش هورمونی برای چه افرادی توصیه میشود؟
- افراد دارای ریزش مو شدید
- خانمهایی با اختلال قاعدگی
- زوجهای نابارور
- افراد با خستگی مزمن
- بیماران تیروئیدی
- افراد با تغییر وزن ناگهانی
- مردان با کاهش میل جنسی
جمعبندی
آزمایشهای هورمونی ابزار مهمی برای تشخیص بیماریهای غدد درونریز و اختلالات متابولیک و جنسی هستند. انجام بهموقع این آزمایشها و تفسیر صحیح آنها میتواند نقش بزرگی در پیشگیری و درمان بیماریها داشته باشد. توصیه میشود این آزمایشها تنها با نظر پزشک انجام شوند و از خوددرمانی پرهیز گردد.
❓ سوالات متداول درباره آزمایشهای هورمونی (FAQ)
1️⃣ آزمایشهای هورمونی برای چه بیماریهایی انجام میشوند؟
آزمایشهای هورمونی برای تشخیص بیماریهایی مانند کمکاری و پرکاری تیروئید، ناباروری، تنبلی تخمدان (PCOS)، اختلالات قاعدگی، دیابت، مشکلات رشد، یائسگی زودرس، اختلالات جنسی و بیماریهای غدد فوق کلیوی انجام میشوند.
2️⃣ آیا برای آزمایش هورمونی باید ناشتا باشیم؟
بعضی از آزمایشهای هورمونی مانند انسولین، کورتیزول و تستوسترون بهتر است به صورت ناشتا انجام شوند. اما همه آزمایشهای هورمونی نیاز به ناشتایی ندارند. بهتر است طبق نظر پزشک یا آزمایشگاه اقدام شود.
3️⃣ بهترین زمان انجام آزمایشهای هورمونی چه موقع است؟
زمان انجام آزمایش به نوع هورمون بستگی دارد.
مثلاً:
- FSH، LH و استرادیول: روز دوم یا سوم قاعدگی
- پروژسترون: روز ۲۱ سیکل
- تستوسترون: صبح زود
- کورتیزول: ساعت ۸ صبح
4️⃣ آیا استرس روی نتیجه آزمایش هورمونی تأثیر دارد؟
بله. استرس، بیخوابی و فعالیت بدنی شدید میتوانند باعث تغییر سطح برخی هورمونها مانند کورتیزول و پرولاکتین شوند و نتیجه آزمایش را تحت تأثیر قرار دهند.
5️⃣ آزمایشهای هورمونی زنان شامل چه تستهایی میشود؟
مهمترین آزمایشهای هورمونی زنان شامل FSH، LH، استرادیول، پروژسترون، پرولاکتین، AMH، تستوسترون و DHEA-S هستند که برای بررسی تخمکگذاری، ناباروری و اختلالات قاعدگی انجام میشوند.
6️⃣ آزمایشهای هورمونی مردان چه مواردی را شامل میشود؟
در مردان معمولاً تستهایی مانند تستوسترون کل و آزاد، FSH، LH، پرولاکتین و SHBG برای بررسی ناباروری، کاهش میل جنسی و اختلال نعوظ درخواست میشود.
7️⃣ آزمایش هورمون بارداری (Beta hCG) چه کاربردی دارد؟
این آزمایش برای تشخیص بارداری، بررسی سلامت جنین، احتمال بارداری خارج رحمی و پیگیری سقط استفاده میشود.
8️⃣ آیا مصرف دارو روی نتیجه آزمایش هورمونی اثر میگذارد؟
بله. داروهای هورمونی، قرصهای ضدبارداری، داروهای تیروئید، کورتونها و حتی بعضی مکملها میتوانند نتیجه آزمایش را تغییر دهند. حتماً مصرف دارو را به پزشک یا آزمایشگاه اطلاع دهید.
9️⃣ آزمایش هورمونی برای چه کسانی ضروری است؟
برای افرادی که دچار ریزش مو شدید، خستگی مزمن، افزایش یا کاهش وزن ناگهانی، اختلال قاعدگی، ناباروری، کاهش میل جنسی یا مشکلات تیروئیدی هستند، انجام آزمایش هورمونی توصیه میشود.
???? آیا میتوان آزمایش هورمونی را در منزل انجام داد؟
بله. بسیاری از آزمایشهای هورمونی با نمونه خون قابل انجام در منزل هستند، اما زمان نمونهگیری و شرایط بیمار باید دقیق رعایت شود.
1️⃣1️⃣ جواب آزمایش هورمونی را چگونه باید تفسیر کرد؟
تفسیر آزمایشهای هورمونی باید توسط پزشک متخصص انجام شود، زیرا مقدار طبیعی هر هورمون به سن، جنسیت و شرایط جسمی فرد بستگی دارد و تفسیر خودسرانه ممکن است اشتباه باشد.
1️⃣2️⃣ آیا یک بار آزمایش هورمونی کافی است؟
در بسیاری از موارد نیاز به تکرار آزمایش وجود دارد، چون سطح بعضی هورمونها در طول روز یا در سیکل قاعدگی تغییر میکند و پزشک برای تشخیص دقیق ممکن است چندین بار آزمایش درخواست کند.
برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید با شماره 02126471272 و یا 02126471830 تماس حاصل فرمایید و یا ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.
آزمایشگاه پاتوبیولوژی ثمره در خدمت شما دوستان عزیز میباشد.
همچنین میتوانید ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.
منابع علمی و پزشکی معتبر:
Mayo Clinic Laboratories – Endocrinology Testing Guide
Mayo Clinic – Endocrinology Tests and Procedures
MedlinePlus – Hormones Overview (NIH)
